OKB Testi Nedir?
OKB testi, istenmeden gelen rahatsız edici düşünceleri (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin yarattığı huzursuzluğu azaltmak için tekrarlanan davranışları (kompulsiyonlar) ölçen kısa bir tarama aracıdır. Tanı koymaz.
Obsesif kompulsif bozukluk iki parçalı çalışır. Birinci parça, zihne istemeden gelen ve kişiyi rahatsız eden bir düşüncedir: "kapıyı açık bıraktım", "bulaştı", "kötü bir şey olacak". İkinci parça, bu rahatsızlığı azaltmak için yapılan tekrardır: kontrol etmek, yıkamak, saymak, içinden bir söz tekrarlamak.
Bu tarama, OKB'nin yerleşik klinik tanımına dayanarak Renas Psikoloji tarafından hazırlanmış bir bilgilendirme formudur; klinikte kullanılan Y-BOCS gibi ayrıntılı değerlendirme araçlarının yerine geçmez.
OKB Testi Nasıl Yapılır?
On maddeyi son bir ayı düşünerek "Hiç" ile "Neredeyse her gün" arasında işaretlersiniz. Puanlar toplanır ve 0-40 arasında bir sonuç verir.
- Son bir ayı esas alın; çok stresli tek bir haftayı değil.
- Maddeleri yanıtlarken hem düşünceleri hem davranışları ayrı ayrı düşünün.
- 8. maddeye (günde bir saatten fazla) verdiğiniz yanıt özellikle belirleyicidir.
- Rahatsız edici bir düşünceye sahip olmak sizi kötü bir insan yapmaz; bu, OKB'nin en sık yanlış anlaşılan yanıdır.
Takıntılarımın OKB Olduğunu Nasıl Anlarım?
Takıntıyı OKB'ye dönüştüren üç ölçüt vardır: düşünce istenmeden gelir ve rahatsız eder, kişi rahatsızlığı azaltmak için tekrarlayan bir davranışa başvurur ve bu döngü günde bir saatten fazla zaman alır ya da işlevselliği bozar.
Günlük dilde "takıntılı" kelimesi titizlik ya da düzen sevgisi için kullanılır. OKB ise bundan tamamen farklıdır: kişi yaptığı şeyden keyif almaz, aksine mecbur hisseder ve yapmadığında yoğun bir huzursuzluk duyar.
OKB'nin en çok gizlenen biçimi, görünür bir davranışın olmadığı türüdür. Kişi dışarıdan sakin görünürken zihninde sürekli kontrol eder, dua eder, sayar ya da düşünceyi "iyi bir düşünceyle" nötrlemeye çalışır. Bu da bir kompulsiyondur.
- Düşüncenin istenmeden gelmesi ve rahatsız etmesi
- Rahatsızlığı azaltmak için tekrarlanan davranış ya da zihinsel ritüel
- Davranışı yapmadığında yoğun huzursuzluk ve "kötü bir şey olacak" hissi
- Davranışın aşırı olduğunun farkında olmak ama durduramamak
- Günde bir saatten fazla zaman kaybı
- Belirli yer, kişi veya durumlardan kaçınma
- Yakınlardan sürekli güvence isteme ("sence kapattım mı?")
- Durumu başkalarından gizleme ve utanç duyma
OKB Testi Sonuçları Ne Anlama Gelir?
0-9 puan düşük, 10-19 hafif, 20-29 orta, 30-40 yüksek düzeyde obsesif kompulsif belirtiye işaret eder. 20 puan ve üzeri, uzman değerlendirmesinin önerildiği aralıktır.
Puan kadar, belirtilerin hayatınızdan ne kadar vakit aldığı da belirleyicidir. Düşük bir toplam puanla birlikte tek bir alanda (örneğin bulaşma korkusu) çok yoğun bir tablo yaşanabilir; bu da ele alınmaya değer.
OKB, anksiyete bozuklukları ve depresyonla sık birlikte görülür. Puanınız yüksekse anksiyete ve depresyon testlerini de çözmeniz, tablonun bütününü görmenizi kolaylaştırır.
OKB Nasıl Tedavi Edilir?
OKB'de en çok kanıta sahip yöntem, bilişsel davranışçı terapinin bir uygulaması olan maruz bırakma ve tepki önlemedir (ERP). Orta ve şiddetli tablolarda ilaç tedavisi de terapiye eklenir.
ERP'nin mantığı şu: kompulsiyon kısa vadede rahatlatır, ama her tekrar beyne "bu gerçekten tehlikeliydi" mesajı verir ve takıntıyı güçlendirir. Terapide kişi, kaygı yaratan duruma kademeli olarak maruz kalır ve ritüeli yapmadan bekler. Kaygının kendiliğinden düştüğünü deneyimlemek döngüyü kırar.
En sık yapılan hata, yakınların güvence vermesidir. "Hayır kapattın, merak etme" cümlesi kısa vadede rahatlatır ama OKB'yi besler. Tedavinin bir parçası, ailenin bu döngüden nasıl çıkacağını öğrenmesidir.
- Maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) temelli psikoterapi
- Kontrol ve temizlik davranışlarının sayısını kademeli azaltmak
- Güvence isteme davranışını bir uzman eşliğinde geri çekmek
- Yakınların güvence verme döngüsünden çıkması
- Gerektiğinde psikiyatrik ilaç tedavisi
- Uyku düzeni ve stres yönetimi; her ikisi de belirti şiddetini etkiler
- 20 puan ve üzeri sonuç aldıysanız bir uzmanla görüşmek
OKB Testi Güvenilir mi?
Bu form, OKB'nin yerleşik klinik tanımına dayanan bir bilgilendirme ve farkındalık aracıdır. Klinikte kullanılan ayrıntılı değerlendirme ölçeklerinin yerini almaz ve tanı koymaz.
OKB'nin pek çok alt biçimi vardır: bulaşma, kontrol, simetri, dini içerikli takıntılar, saldırganlık ya da cinsel içerikli istenmeyen düşünceler, biriktirme. On maddelik bir form bunların tümünü aynı ayrıntıda kapsayamaz.
Özellikle istenmeyen saldırgan ya da cinsel içerikli düşünceler yaşayan kişiler, utanç nedeniyle bu maddeleri olduğundan düşük işaretler. Böyle bir düşünceniz varsa bilmeniz gereken şey şu: bu düşünceler OKB'nin çok bilinen bir biçimidir ve bir niyeti değil, bir belirtiyi gösterir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
OKB testi kaç soru?
Bu sayfadaki OKB tarama testi 10 sorudan oluşur ve ortalama 3 dakikada tamamlanır.
Kaç puan OKB sayılır?
Bu formda 20 puan ve üzeri uzman değerlendirmesinin önerildiği aralığa, 30 puan ve üzeri yüksek düzeyde belirtiye işaret eder. Bu eşikler tanı değil, yönlendirme amaçlıdır.
Titizlik ile OKB arasındaki fark ne?
Titiz biri yaptığı düzenden memnun olur. OKB'de ise kişi mecbur hisseder, yapmadığında yoğun huzursuzluk duyar ve davranış ona zaman kaybettirir. Keyif ile mecburiyet arasındaki fark belirleyicidir.
Aklıma gelen kötü düşünceler beni kötü biri yapar mı?
Hayır. İstenmeden gelen rahatsız edici düşünceler OKB'nin en bilinen belirtilerinden biridir ve kişinin niyetini yansıtmaz. Bu düşünceleri rahatsız edici bulmanız, zaten onlarla aynı fikirde olmadığınızın göstergesidir.
OKB tedavi edilebilir mi?
Evet. Maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) temelli psikoterapi, OKB'de en yüksek kanıt düzeyine sahip yöntemdir. Gerektiğinde ilaç tedavisiyle birlikte belirtilerde belirgin azalma sağlanır.
